Ynys y Trysor/Stori'r Capten

← Cwch y Capten

Ynys y Trysor gan Robert Lloyd Jones

Mynd i'r Môr →

V. STORI'R CAPTEN

PARHAU a dyfnhau ddarfu'r cyfeillgarwch ddechreuasai mewn dull mor ryfedd cydrhwng Capten Morris a Harri. Treuliodd y bachgen lawer hwyrnos ha' yn y cwch gyda'r hen Gapten, a dysgodd cyn hir i drin y cwch a dal pysgod gystal a'r hen Gapten ei hun. Yr oedd yn gymaint ffrindiau ag erioed a Dafydd Glandon, ac yn ei gwmni bob dydd yn mynd a dod i'r ysgol, ac weithiau goddefai'r hen Gapten i'r ddau fachgen ddod allan gydag ef yn y "Wennol," er mai Harri oedd y ffefryn. Teimlai ei fam yn fwy diofal yn ei gylch yng nglan y traeth erbyn hyn, gan mai gyda Chapten Morris yr oedd. Ond pe gwybuasai'r cyfan, diau na buasai mor ddibryder, oblegid nid gyda'r Capten ysywaeth y byddai bob amser yno. Ymdrochi y byddai Harri a'r bechgyn eraill bob cyfle gaent ym misoedd yr haf, ac yr oedd Harri erbyn hyn (pan yn dair ar ddeg oed) yn nofiwr diguro. Pwy bynnag arall fyddai am fynd i'r dŵr, byddai Harri am fynd, ac efe bob amser âi bellaf i'r dwfn. Yn wir, wedi iddo ddysgu nofio'n iawn, nid oedd fawr o bleser iddo os na byddai mewn dŵr oedd dros ei ben. Ac yn sicr, yn Ô1 bam y bechgyn, nofiwr da ydoedd. Gallai blymio oddiar graig neu o gwch i bwll, a nofio ar ei fron neu ar ei gefn, neu wysg ei ochr, a gallai orffwys ar y dŵr, yn yr hyn yr oedd ar y blaen i bawb o'r bechgyn. Bu yn dda iddo lawer gwaith wedyn ei fod wedi dysgu nofio.

Ond heblaw y byddai'n mynd allan i bysgota gyda'r hen Gapten, byddai'n fynych yn mynd ato i'r tŷ, i'w helpu i gyweirio'r rhwydau, ac i glywed ei straeon morwrol. Yr oedd gan y Capten ystafell yng nghefn ei dŷ, lle y cadwai bethau cysylltiedig a'r môr, ac i'r ystafell honno yr âi Harri ato. Weithiau byddai Mrs. Morris yno gyda hwynt, yn gwau neu'n gwnïo, ond fel rheol ymneilltuai hi i ystafell arall, neu âi i dŷ ei chwaer drigai mewn tŷ arall yn ei hymyl, gan adael yr hen ŵr a'r bachgen i drafod eu hoff bwnc. Yr oedd map o'r byd yn crogi ar fur yr ystafell, a chyda chymorth hwnnw yr eglurai'r Capten rai o'i straeon. Yr oedd ganddo gwmpawd ac offerynnau morwrol hefyd, a byddai'r bachgen wrth ei fodd yn dysgu eu trin, sut i gymryd yr haul, a sut i lywio llong wrth y cwmpawd. Wrth weld y bachgen mor awyddus ac mor gyflym i ddysgu, yr oedd y Capten yn ymroddi i'w hyfforddi, ac wrth ei fodd yn y gorchwyl. Dywedai gyda phwyslais na welsai erioed fachgen mor addawol, a phroffwydai y byddai Harri'n gapten cyn bod yn ugain oed. " Ond wyt ti'n gwybod bron ddigon i basio'r arholiad 'rwan," meddai. " Does arnat ti ddim ond eisio tipyn o brofiad ar y môr."

Tua dechrau mis Tachwedd, ychydig gyda blwyddyn ar ôl yr anturiaeth gyda'r cwch, bu llifogydd anghyffredin tuag ardal Minymor, a sonia'r hen drigolion hyd heddiw am y genllif o law ddisgynnodd y pryd hwnnw, a'r difrod wnaeth llifogydd yn yr ardal. Dechreuodd wlawio ar nawn Mawrth, a disgynnodd yn ddibaid hyd nawn lau, nes yr oedd y Uwybrau a'r ffyrdd ymhob man yn yr ardal bron fel afonydd, a phob llecyn gweddol wastad yn llyn. A'r un adeg digwyddai fod yn spring-tíde trwy fod y lleuad newydd basio'r llawn.

Daeth plant Minymor adref o'r ysgol nawn Mawrth yn wlyb at eu crwyn, a gartref y cadwyd hwynt i gyd ddydd Mercher a dydd lau. Tipyn o garchar oedd y tŷ am ddeuddydd i fachgen fel Harri, a phrynhawn Iau ar ôl cinio, llwyddodd i berswadio'i fam i ganiatau iddo fynd i dŷ'r Capten. Yr oedd yr hen ŵr wrthi ar y pryd yn trwsio'i rwydau, er nad oedd arwydd y byddai arno'u hangen rhawg, a siriolodd ei wyneb pan ddaeth Harri i mewn i gynnig ei help iddo.

"Hidia befo hi," meddai'r Capten, gan daflu'r rhwyd o'i law, " mi gaiff aros tan ryw dro eto. Mae'n dda iawn gin i dy weld di i gael sgwrs. Tyrd at y tân i ni gael bod yn gysurus," a thra y siaradai, llwythai ei bibell i gael mygyn.

Ar ôl tynnu ychydig ar y bibell mewn mwynhad distaw, meddai'n sydyn, " Wyddost ti beth, 'rwyt ti'n mynd yn fachgen mawr. Mi fyddi'n gadael yr ysgol yn o fuan, mae'n debyg?

"Rhaid i mi aros yno tan yr ha' nesa, meddai mam," oedd ateb Harri.

"O! wnaiff ysgol ddim drwg i ti. Taswn inna wedi cael chwaneg, mi fasa'n fantais i mi. Ond i'r môr 'rwyt ti am fynd, mae'n debyg, wedi 'madael?"

"Mae mam yn deud na cha i ddim mynd, am fod nhad wedi colli ar y môr."

"Mae'n naturiol i dy fam, druan, deimlo felly. Ond i'r môr yr âi di er hynny. Elfen môr sy ynot ti, 'rydw i 'n gwybod. A 'rwan, mae gin i rywbeth i'w ddangos i ti, nad oes neb arall ym Minymor wedi'i weld. Ond 'rydw i am ei ddangos o i ti heddiw, am fod rhywbeth yn dweud wrtha i na fydda i ddim byw yn hir iawn eto."

"Capten Morris," ebe Harri, mewn braw a syndod, "pam 'rydach chi'n deud fel 'na? Mae golwg byw'n hir amoch chi."

"Wel, da waeth am hynny. 'Dwyr neb beth all ddigwydd mewn diwmod. 'Rydw i am ddangos hwn i ti heddiw. 'Rwyt ti'n ddigon abl i'w ddeall o, a mae'n well gin i i ti ei gael o na neb arall, am na fydd o dda i ddim i mi bellach."

A chan ollwng ochenaid ddwys, cerddodd at y gist fawr oedd ganddo wrth y mur pellaf, a datglodd hi. Wedi cloddio i lawr i'w gwaelod, tynnodd allan amlen hir wedi melynu gan henaint, ac amneidiodd ar y bachgen ato at y bwrdd.

"Aros di i mi gloi'r drws," meddai, " rhag ofn i rhywun ddod yma."

Ac wedi cloi'r drws, tynnodd o'r amlen bapur cyn felyned â'r amlen, a thaenodd ef ar y bwrdd. Gwelodd Harri arno plan neu map o rywbeth, ac ysgrif dano, a safodd yn fud i glywed beth oedd gan yr hen Gapten i'w ddweud. "Dyma i ti yn y fan hyn," meddai, gan bwyntio â'i fys, " map o ynys yn y Môr Tawelog. Un o'r Samoa Islands ydyw yn ôl y disgrifìad, un o'r rhai lleiaf ohonynt. Mi wyddost lle mae'r Samoa Islands?"

"Gwn," ebe Harri.

"Wel, Rahiti ydyw enw hon. Mae'r ysgrif yma'n dweud—Hispaneg ydyw—fod trysor wedi ei guddio ers rhyw oes ar yr ynys hon, a dyma'r ffordd i ffeindio'r lle. Weli di'r trwyn tir yma'n ymestyn i'r gogledd? Mae ar y trwyn yma nifer o goed yn sefyll yn gylch. Mae dwy ohonynt yn agos iawn i'w gilydd, a rhwng y ddwy yna mae'r trysor cuddiedig. Dyma groes ar y map, weli, yn dangos y lle."

Edrychodd Harri i wyneb y Capten ag anghrediniaeth wedi'i argraffu ar ei wedd. Ai tybed fod y Capten yn dechrau drysu? Ni welsai ef erioed mor ryfedd a'r prynhawn hwn.

"Mae o 'n ddigon gwir i ti," ebe'r Capten, gan sylwi ar wyneb anghrediniol Harri. " Pe bawn i 'n iau, mi faswn wedi bod yno cyn hyn."

"Synnu 'rydw i," ebe Harri, " na basach chi wedi bod yno, a'r papur 'ma gynoch chi ers talwm."

"Does dim cymaint a hynny ers pan y mae'r papur gennyf. Gwrando, mi ddweda i wrthat ti sut y cefais i o. Ar fy mordaith olaf hefo'r hen long, y "Lark," 'roedd Hispaenwr yn un o'r criw, ac fe fu farw ar y môr. Ganddo ef y cefais i'r papur, ac yr oedd yn sicrhau bod y peth yn wir. A 'rwan, 'rydw i 'n disgwyl y gelli di fynd yno—nid ar dy fordaith gyntaf, mae'n siwr; ond pan basi di'n gapten, a chennyt long dy hun, mi elli fynd, ac os byddi di'n llwyddiannus, mi gofi, mae'n siwr gennyf, am yr hen wraig 'ma, os bydda i wedi mynd. Mi gadwa i 'r papur yn saff, nes y bydd arnat ti ei eisio fe." A chyda hynny plygodd ef yn ofalus yn yr amlen, a dododd ef yn Ô1 yn y gist, gan ei chloi'n ddiogel fel cynt. Wedi hynny edrychodd drwy'r ffenestr, ac meddai, wrth weld y glaw yn dal i ddisgyn, "Wyddost ti be, mae hi wedi bwrw'n ofnadwy, fachgen. Welais i 'rioed gymaint o law o'r blaen tuallan i'r tropics."

"Mi fydd yn bwrw'n arw yno, fydd hi, Capten Morris?" gofynnai Harri.

"Bwrw! f'aswn i 'n meddwl, wir. Fasa ambarel na chôt law'n dda i ddim yno. Tywallt fel o grwc y bydd hi pan fydd hi wrthi hi. Ond mi fydd 'na le garw yn y traeth heno pan ddaw'r llanw i fyny."

"Ydach chi'n meddwl y bydd y Morfa'n saff, Capten?"

"Yn wir, mae'n amheus gennyf i," oedd ateb swta'r Capten, ar ôl ennyd o ystyriaeth, a'r bibell yn dyn rhwng ei ddannedd. Er mwyn i'r rhai nad ydynt gyfarwydd â chymdogaeth Minymor gael syniad gweddol glir am yr hanes sy'n dilyn, dylem ddweud mai tŷ bychan oedd y Morfa, digon drwg ei gyflwr, ar lan y traeth. tipyn yn uwch i fyny'r afon na bau Glandon, cyrchfan trigolion Minymor. O gwmpas y Morfa, yr oedd gwastadedd y traeth yn lletach, a darn o dir gwastad—glasdraeth lle y porai defaid—ryw ychydig droedfeddi'n uwch nag arwynebedd y tywod. Ar ymyl y glasdraeth— yr ymyl nesaf i'r tywod, y safai y Morfa, amaethdy bychan pur henafol, lle y preswyliai dyn o'r enw John Thomas, a'i wraig a'i blant. Pan gyd-ddigwyddai llanw mawr a lli, codai'r dŵr nes gorchuddio'r glasdraeth, a chau teulu'r Morfa i mewn.

Wedi syn-fyfyrio am ennyd, gan gnoi blaen y bibell yn ffymig, tynnodd yr hen forwr y bibell o'i enau'n sydyn, a chan boéri ar lawr, meddai mewn llais cynhyrfus,

"Taswn i 'n lle John Thomas, arhoswn i ddim yn y Morfa heno."

"Mae'n debyg gin i y bydd o 'n ddigon call i fynd oddiyno," ebe Harri.

"Wn i ddim, ond dyna fyddai'r goreu iddo fo," ebe'r Capten, ar ôl dwys ystyriaeth am funud neu ddau.

Ac ar hynny, newidiwyd testun yr ymddiddan, ac aed yn Ô1 at y papur a dirgelwch y trysor cuddiedig. Pan ddaeth Mrs. Morris i mewn i ddweud bod tê'n barod, pwysodd yr hen Gapten ar Harri i aros yno i dê yn lle mynd adre drwy'r glaw; ac ar ôl tê, cafwyd gwers ar yr offerynnau morwrol ac enwau'r gwahanol hwyliau. Tuag wyth o'r gloch cododd Harri i fynd adre, a daeth y Capten i'w hebrwng i'r drws. Erbyn agor y drws, cawsant fod y glaw wedi peidio, a'r ystorm fawr drosodd, a'r cymylau duon fuasai ers deuddydd yn crogi uwchben, ac yn tywallt eu cynnwys ar y fro, wedi cilio, a'r lloer wen gron yn edrych i lawr fel pe i weld faint y difrod a wnaethai'r glawogydd.

"Tyrd i lawr i'r traeth, Harri, am dro, i ni gael gweld sut mae pethau'n edrych yno," ebe'r Capten, gan estyn ei het oddiar yr hoel y tu ôl i'r drws.

Bodlon oedd Harri i fynd, ac i ffwrdd a hwy. Yr oedd yr olygfa ar y traeth yn werth cerdded milltiroedd i'w gweld—y dyfroedd yn llanw'r traeth o gwr i gwr, ac yn trochioni'n gynhyrfus. Yr oedd y llanw'n uwch nag y gwelsai Harri ef erioed. Er bod y Capten a pherchenogion y cychod eraill yn ôl eu harfer wedi tynnu'r cychod ymhell i'r tir, ac wedi eu troi a'u hwynebau i waered i auafu, yr oedd y dyfroedd y noson honno wedi cyrraedd bron hyd atynt.

"Mae hi'n ddrwg yn y Morfa heno, yn siwr i ti," ebe'r hen Gapten. " Mae hi ar ben ar y teulu os ydyn' nhw yno, a synnwn i bin na chwelir yr hen dŷ gan bwysau'r dŵr pan dry'r llanw i lawr. Tyrd i ben y graig i weld sut olwg sydd ar bethau'r ochr draw 'cw."

Nid oedd y Morfa i'w weld o'r gilfach lle y cedwid y cychod, ond ped aent i ben y graig oedd yn terfynu'r bau ar yr ochr uchaf, gellid gweld yr hen dŷ a'r glasdraeth yng ngoleuni'r lloer. Gellid mynd ar draws cae hyd i ben y graig, ac yno yr aeth y ddau. Ac oddiyno yng ngoleuni llachar y lloer, gwelent yr hen dŷ'n sefyll ynghanol môr tonnog, a'r glasdraeth eang oll dan ddẁr am bellter mawr.

"Weli di olau acẃ, Harri?" gofynnodd y Capten.

"Na, does dim ffenest yn y tŷ yn wynebu tuag yma," ebe Harri.

"Nag oes, siwr. Mae hi'n ddrwg ar yr hen dŷ heno. Mae i ti o bedair i bum troedfedd o ddŵr yn y tŷ," ebe'r Capten, " a does acw 'run lofft. Ust! gwrando."

Safodd y ddau i wrando, ac uwch twrf y dyfroedd, clywent o gyfeiriad y Morfa gri galon-rwygol—cri a swniai yn union fel cri bod dynol mewn ing neu ofn marwol.

"Glywaist ti?" ebe'r Capten yn gynhyrfus.

"Do," meddai Harri. " Mae'n rhaid bod rhywun yn y tŷ."

"Harri,"' ebe'r Capten, dewr ei fron er ei henaint, "wyt ti'n ddigon o ddyn i fentro acw hefo mi? Os wyt ti, rhed i fyny i'r tŷ am y rhwyfau. Mi wyddost yn lle ma' nhw. Mi dreia inna gael y cwch i'r dŵr tra byddi di. Fedra i ddim meddwl am i neb golli ei fywyd, os medra i wneud rhywbeth i'w achub."

Nid cynt y daeth y gair dros fin yr hen ŵr nag yr oedd Harri wedi cychwyn ar ei neges, a byr o dro fu nad oedd yn ôl yn helpu'r hen Gapten i gael y cwch i'r dŵr. Nid oedd yn hawdd gyrru'r cwch drwy'r tonnau. Cwch ysgafn wedi ei wneud ar gyfer dwfr tawel fel a geid fel rheol ar y traeth ydoedd, a thipyn o ryfyg oedd anturio ynddo ar ddwfr digllon wedi ei gythruddo am ddeuddydd gan yr elfennau.

Wedi mynd o gysgod cymharol y bau, ac amgylchu'r graig y safasent arni i edrych ar y Morfa, sylweddolodd y ddau rwyfwr fod y llanw wedi troi i lawr, a bod angen am eu holl nerth os oeddynt am gyrraedd at y Morfa.

Rhoisant bob gewyn ar waith i rwyfo, a gwelsant eu bod yn symud ryw gymaint er yn araf iawn. Ond parhau i ymdrechu wnaethant, nes o'r diwedd, wedi iddynt ddod o fewn ergyd carreg at y tŷ, y clywsant sŵn dieithrol,—sŵn muriau'n chwalu a cherrig yn syrthio i'r dwfr.

"Dyna'r Morfa wedi mynd i ti," ebe'r Capten, "'roeddwn i 'n ofni na ddalia fo mo bwysa'r dŵr wedi

"Rhoisant bob gewyn ar waith i rwyfo."

i'r llanw droi i lawr. 'Does dim ond i ni geisio mynd yn ôl bellach. 'Doedd 'na neb yn y tŷ, mae'n siwr. Rhyw 'dderyn glywsom ni yn gwneud y sŵn dieithr. Rhaid i ni fod yn ofalus wrth droi pen y cwch at i lawr, rhag iddo gael ei ddymchwel."

A dyna'r gair olaf a ddywedodd yr hen Gapten. Yn sydyn, wrth iddynt geisio troi cyfeiriad y cwch tuag i lawr, dymchwelwyd ef gan rym y lli, a chafodd y ddau wron eu hunain yn y dwfr, ac yn cael eu hysgubo ymaith gan y llifeiriant. Ofer ceisio help trwy gyfrwng y cwch; yr oedd hwnnw'n cael ei ysgubo ymaith gyda'r lli a'i wyneb i waered. Yr oedd y Capten yn hen a'i nerth yn pallu, fel na allai nofio yn y fath lifeiriant. Ond llwyddodd Harri i gael gafael ynddo, ac ymdrechodd yn wrol i'w ddal i fyny ag un fraich, tra a'r llall y ceisiai gyfeirio am y lan. Ymdrechfa ofnadwy fu,—yr hen frawd yn swrth a diymadferth, a Harri bron diffygio. Ond daeth i dir, a thynnodd ei hen gyfaill gydag ef i gilfach o fân gerrig ar lecyn y ciliasai'r dwfr oddiarno. Ond yn yr ymdrech am ei fywyd, yr oedd wedi gordrethu ei hun—wedi cyrraedd diogelwch, cwympodd yn anymwybodol ar ei hyd ar y llawr. Pan ddaeth ato'i hun ymhen ysbaid, cymrodd dipyn o amser iddo ddwyn i gof yr amgylchiadau a'i dygodd i fod ar y traeth oer yng ngoleu'r lloer. Aeth rhyw ias oer drosto wrth gofio am yr ymdrech ofnadwy y buasai ynddi, ac yna cofiodd fod y Capten wrth ei ochr. Cododd i fyny, a gwelodd fod yr hen ŵr yn gorwedd yn hollol lonydd, a'i wyneb tuag i fyny, a'i lygaid ynghau. Galwodd arno wrth ei enw, ond nid oedd ateb. Gwaeddodd yn uwch, ac ysgydwodd ef, ond nid oedd dim arwyddion o fywyd ynddo. Ychydig a wyddai Harri am y moddion ddefnyddid i ddadebru rhai wedi bod ym min boddi, ond gwelsai osod rhai felly ar eu hyd ar lawr, a symud eu breichiau ôl a blaen. Ceisiodd wneud hyn am ychydig funudau i'r Capten, ond er ei holl ymdrechion, nid oedd unrhyw arwyddion o fywyd yn ymddangos. Ar hyn brawychodd, a dechreuodd ofni fod y Capten wedi marw. Ni chroesodd y syniad o bosibilrwydd hynny ei feddwl hyd y munud hwn. Ni wyddai beth i'w wneud. Aeth rhyw ias o arswyd drosto wrth feddwl fod corff marw ei hen ffrind wrth ei ochr. Plygodd unwaith eto uwch ei ben, ysgydwodd ef, a llefodd yn ddychrynedig, " Capten Morris! Capten Morris! deudwch rhywbeth wrtha i." Mewn cyflwr a ymylai ar wallgofrwydd, gwaeddodd fel hyn droeon, gan ysgwyd y Capten gerfydd ei ysgwyddau, a chraffu ar ei wyneb oedd yn welw las yn yr angau. Yna daeth y teimlad o'i unigedd dros ei ysbryd, a rhedodd am Glandon, y tŷ agosaf, gan lamu tros y graig a thrwy y cae uwchben y bau at y tŷ. Yr oedd pawb yn eu gwelyau yno ers meityn, ond curodd Harri'r drws â'i holl egni, ac ni bu'n hir yn eu deffroi. William Huws, tad Dafydd, ddaeth i'r drws, wedi gwaeddi drwy ffenestr y llofft i ofyn pwy oedd yno, a beth oedd y mater. Ceisiodd Harri adrodd ei stori, fod y Capten yn gorwedd ar lan y traeth yr ochr draw i'r graig rhyngddo â'r glasdraeth. Ond stori fratiog, hannerog a gaed ganddo, a sylwodd William Huws fod y bachgen ar fin anymwybodolrwydd. Erbyn i Harri orffen ei stori a rhoi ar ddeall i William Huws ymhle'r oedd y Capten, yr oedd Catrin Huws wedi dod i lawr y grisiau atynt. Gwaeddwyd ar Dafydd i godi, sisialodd y gŵr rywbeth yng nghlust ei wraig, ac ymaith ag ef a Dafydd i chwilio am y Capten.

Byr o dro fu Catrin Huws yn rhoi Harri yng ngwely Dafydd yng Nglandon. Gwyddai ar olwg y bachgen ei fod mewn twymyn,—yr oedd ei wres yn codi, ac yntau'n dechrau siarad yn ddryslyd. Disgwyliodd y wraig yn bryderus am ddychweliad ei gŵr a Dafydd, ond yr oeddynt hwy mewn helbul gyda chorff y Capten, oblegid wedi marw ers cryn amser yr oedd yr hen forwr dewr. Yr oedd ôl cael ei daro ar ei ben arno, a thybid i'r cwch neu rywbeth ei daro pan syrthiodd i'r dwfr. Cymrodd gryn amser iddynt i gael cynhorthwy i symud y corff i gartref y Capten. Pan o'r diwedd y cwblhawyd hyn o orchwyl, ac iddynt ddychwelyd, rhaid fu iddynt ill dau ail gychwyn ar daith—Dafydd i gyrchu'r meddyg o'r Cefngwyn, a William Huws i'r Bwlchglas i hysbysu Gwen Jones o'r digwyddiad.

Achosodd y digwyddiad gryn gyffro yn ardal Minymor. Methid deall yr amgylchiadau, er i lawer dyfaliad gael ei wneud, ond nid cyn i Harri wella o'i afiechyd y deallwyd mai ar neges o drugaredd i deulu'r Morfa y collwyd Capten Morris. Gresynid oherwydd i fywyd dewr gael ei aberthu'n ofer, gan nad oedd neb yn y Morfa i'w achub. Methid deall beth oedd y cri a glywsid gan y ddau oddiar y graig, er y cytunid mai cri aderyn ydoedd yn ôl pob tebyg.

Bu Harri'n wael iawn, a'r meddyg am ysbaid bron anobeithio am ei adferiad. Ond aeth yr argyfwng heibio, a throdd ar wella. Bu wythnosau lawer cyn adennill ei nerth, a bu Dafydd yn gyfaill cyson iddo ar hyd yr amser, gan weini arno ymhob modd posibl. Wedi iddo droi ar wella yr hysbyswyd ef am farw'r Capten, a galarodd lawer ar ôl ei hen gyfaill. Gwnaethai'r hen Gapten ei ewyllys, gan adael y cwch a'r offerynnau morwrol i Harri. Yr oedd y cwch wedi mynd i ganlyn y lli, ond llawen iawn oedd Harri o dderbyn yr offerynnau, a thrysorai hwynt uwchlaw popeth a feddai.