Yr Awen Barod/Bore Oes
| ← Cynnwys | Yr Awen Barod gan William Thomas Edwards (Gwilym Deudraeth) golygwyd gan John William Jones |
Ywen, Yr → |
YR AWEN BAROD
AWDL BORE OES.
O! gyfnod teg ofni tad,—ofni mwy
Oedd ofn mam yn wastad;
Ei gallu hi er gwellhad
Rôi y "fedwen" ar fudiad.
Yn fore i ni o lyfr ein Iôr—tynnwyd
Hanes gwerthfawr drysor;
Angen ni fu am gyngor
Drwy 'mam, a 'nhad ar y môr.
Af drwy lif daearol lwydd,—neu gyfwrdd
A gofid ac aflwydd
Tref y Sais; er twrf a swydd
Deil atsain ei "dyletswydd".
Mae'n rhyfedd gennyf feddwl,
O ferw poeth Liver—pool,
Am yr hen dymor annwyl
Pryd cawsom rhyngom fawr hwyl.
Mwynhau oes, dim yn eisiau,
Diniwed oed a wnâi dau.
Adwy Ddu, mor ddedwydd oedd,
A'i lawn hofel yn nefoedd ;
Caed llawer o bleserau
A ni mewn hwyl i'w mwynhau.
A chwarae sioe a chreu sŵn
Arswydus fore Sadw'n.
Llu o fand yn y lle fu,
Ffliwt geiniog â'i fflat ganu.
Mynd i'r castell, cymell cân,
Hudo'r holl frodir allan;
Rhoi plethedig fiwsig fel
Dôi'r sŵn â'r cŵn o'r cenel.
O'r diwedd rhaid oedd rhedeg
Adre'n ôl. Ow! dro annheg.
Dringo'r cloddiau am lysiau melysion,
A mynd trwy y gweiriau—mentro gwirion;
Amryw diwyd yn hel mwyar duon;
Gorhoff inni fu yr hen Gae'r Ffynnon;
Os acw'r ffarmwr â'i ffon—rôi wysiad,
Byddai enciliad yn boddhau'n calon.
Chwarae â phêl a chref ffon
Am oriau ger y Marion.
O! ddialedd yn ddilyw
Os âi'n pêl at Siop Siân Puw;
Taro'i ffenestr a'i phoeni,
Taflu'i cheiliog ceiniog hi.
Yr ydoedd ein direidi—yn tanio
Ein tyner rieni;
Ganwaith 'rôl gwneud drygioni
I dŷ 'nain y rhedwn i.
Ym mha le mae William Owen—
Wil Owen bach, melyn ei ben?
Glew hynod mewn galanas,—fore'i oes,
Fuo Risiat Wmffras;
Hogyn oedd ddigon addas,
Ni fu'n ein cof yn un cas.
Wrth enwog gydio codwm,—yr uchaf
Gyda'i freichiau 'nghwlwm.
Oedd Risiat—cryf ddireswm
I drin plant â dyrnau plwm.
Ond am Joseff, nid oedd dim eisiau—bri
Y brawd arno'n ddiau;
'Roedd ef, y lleiaf o'r ddau,
Gyn wanned ag o'wn innau.
O! y mwynhad a gaem yn hel—cerrig
A'u cario i wneud capel;
A thithau a finnau fel
Sêr [1]i Achos aruchel.
Caed wmbreth o bregethau,—do yn wir,
A dynwared doniau;
"Amen" a hwyl i'w mwynhau
Yn nhalent John Fron Olau.
Owen Morgan am hanes—
Dyna wnâi i'n dwyn yn nes.
Hwyl fu cael o'i fywiog go'—hir hanes
Rhyw hynod "Siôn Crwso";
A mi yn ei amau o
Synnais pan glywais honno.
Amryw iach ym more'u hoes
Fu'n chwennych llyfnach einioes.
A mwy o rwysg i'w mawrhau
Na'r hyn a roir i'w henwau—
Iawn i gyfaill yw gofyn
"I lle'r aeth yr holl rai hyn?":
Wel, wel, fe fydda' i'n holi—mi fy hun
Am fy annwyl gwmni;
Ym mha ran y mae'r rheini,
A sut un oedd Risiat ni?
O! frawd cun, ddifyrred y co'—gwannaidd
Sy gennyf amdano;
Cywrain eilun cryn wylo
Fu'r ddel afr[2] o'i ddwylaw o.
Aml lythyr gadd ei yrru
Fel i'r bedd, oferedd fu—
Disgwyl Risiat, dim ateb.
A ddeuai'n ôl? 'Wyddai neb.
Ofni hyn a wnâi fy nhad—hwyliai 'mhell
Chwilio 'mhob cyfeiriad;
Tra'n ei long, pa estron wlad
Na fu'n nod i'w fynediad?
A Risiat! onid gresyn
Oedd iddo lithro fel hyn?
Cariad ifanc ar dyfiant
A aeth o blith wyth o blant.
Ni fu i neb ei anfon o—mi wn,
'Ddarfu 'mam mo'i ddigio;
Ond hwyrach daw trymach tro
A'i gyr adref o grwydro.
Ac os daw ar darawiad,—ei air fydd
"O'r fath gyfnewidiad";
Wyla ar ei ddychweliad
Am na wêl o byth mo 'nhad.