Ystorïau Bohemia/Tafarn y Tair Lili

← Y Pren Afalau

Ystorïau Bohemia gan Jan Neruda wedi'i gyfieithu gan T. H. Parry-Williams

→

TAFARN Y TAIR LILI.
(Gan JAN NERUDA.)

TYBIWN mai gwallgofrwydd oedd. Curai fy nghalon yn wyllt; berwai fy ngwaed.

Noson gynnes, dywyll o haf ydoedd. Ymgasglodd awyr brwmstanaidd, marw y diwrnod cynt o'r diwedd yn gymylau duon.

Tua'r hwyr gyrrai gwynt gwyllt hwy o'i flaen, yna rhuodd ystorm enbyd; dylifai ffrydiau dwfr i'r ddaear, a pharhaodd y ddrycin a'r glaw hyd hwyr-oriau'r nos.

Eisteddwn dan bendist coed gwesty'r "Tair Lili," ger Tŵr Strahow. Tŷ bwyta bychan oedd, a gyrchid y pryd hwnnw gan nifer o bobl ar y Suliau yn unig, am fod cad-lanciau ac is-swyddogion yn ymddifyrru yn yr ystafell fechan wrth sŵn piano.

A dydd Sul oedd hi heddyw hefyd. Eisteddwn ar fy mhen fy hun dan y pendist wrth fwrdd ger y ffenestr. Disgynnai taranfollt ar ol taranfollt yn gynddeiriog; hyrddid glaw ar y to uwch fy mhen; pistyllai'r dŵr yn ffrydlifoedd i'r ddaear, ac o'r tu mewn yn y salŵn ni châi'r piano ond ennyd fer o orffwys, ac yna dincian ymlaen drachefn.

Edrychwn dro drwy'r ffenestr agored ar ddawns y cymheiriaid llawen; yna trown fy ngolwg allan i'r ardd lwyd-dywyll. Ymysg hynny, pan fflachiodd mellten oleuach na'r lleill, gwelais wrth fur yr ardd ac ym mhen draw'r pendist dwr o esgyrn dynol. Erw Duw a fuasai yno unwaith, a chloddiasid y gweddillion yno wrth wneuthur ffordd. Yr oedd y ddaear eto'n anwastad a'r beddau'n agored.

Eithr nid arhosais yn hir wrth y bwrdd bychan, ond codais drachefn i fynd dan ddrws llydan-agored y salŵn a bod yn nês at y dawnswyr.

Yno llygatynnwyd fi gan eneth brydferth tua deunaw mlwydd oed. Main o gorff, a'i llun yn llawn a chynnes, ei gwallt du, byr, yn rhydd ar ei gwar, ei hwyneb yn hirgrwn ac esmwyth, a'i llygaid yn loyw—pictiwr o eneth!

Ei llygaid a'm swynodd ynghynt na dim arall. Gloyw fel dwfr, cyfrin fel dyfroedd dyfnion, a llwyr amhosibl eu bodloni! Dwg y fath lygaid ar gof y geiriau: "Cynt y bodlona'r coed dân a'r dwfr foroedd na dynion ferch â llygaid tlysion."

Dawnsiai'n ddiorffwys bron. Eto gwyddai'n rhy dda ei bod wedi denu fy sylw. Pan lithrai mewn cylch-ddawns heibio i'r drws lle y safwn i, edrychai arnaf yn graff bob tro, ac fel y gwibiai wedyn drwy'r salŵn gwelwn a theimlwn fod ei golwg arnaf bob gafael wrth iddi droi. Cyn belled ag y gwelwn, nid ymddiddanai â'r un o'i chyd-ddawnswyr.

Yno safwn innau o hyd dan y drws. Er bod yr eneth yn y rheng olaf, eto cyfarfyddai'n golygon ar unwaith.

Byddai'r cwadril ar ben yn fuan; yr oedd pumed tro'r ddawns eisoes wedi gorffen.

Yna daeth geneth arall i'r ystafell, a'i hanadl yn ei dwrn ac yn wlyb diferol. Aeth ymlaen at y dlos ei llygaid. Ar yr un pryd trawodd y cerddorion sain y chweched tro. Yn ystod y nodau cyntaf sibrydodd y newydd-ddyfodiad rywbeth yng nghlust y dlos ei llygaid. Nodiodd hithau'n fud â'i phen.

Parhaodd y chweched tro dipyn yn hwy, wedi ei drefnu gan ryw gadlencyn ffasiynol. Pan derfynwyd ef, edrychodd y dlos ei llygaid wedyn tua drws yr ardd, yna aeth allan drwy'r drws ffrynt. Gwelais hi oddiallan yn taflu mantell dros ei phen ac yn diflannu ar unwaith.

Dychwelais i'm lle unig. Ail-ddechreuodd y storm, fel petai heb gynddeiriogi dim o'r blaen. Dolefai'r gwynt â llais o'r newydd, a gwibiai'r mellt i fyny ac i lawr. Gwrandawn yn syn, ond meddyliwn—am yr eneth a'i llygaid rhyfedd. Nid oedd wiw meddwl am fynd adref.

Ryw chwarter awr, efallai, wedi hyn, dychwelais i'r salŵn. Yno safai'r dlos ei llygaid drachefn, gan drefnu ei dillad gwlybion a llyfnhau ei gwallt llaith. Daeth cyfeilles hŷn na hi ati i holi ei helynt.

"Yn y fath dywydd mawr! Edrych yma—paham y rhedaist adref?" gofynnai honno.

"Fy chwaer a ddaeth yma i'm cyrchu."

Clywais ei llais am y tro cyntaf; yr oedd yn esmwyth fel sidan ac yn soniarus.

A oes rhywbeth wedi digwydd gartref ?"

"Y mae fy mam druan wedi marw."

Cyffroais.

Troes y dlos ei llygad a daeth allan. Safodd wrth fy ymyl, a'i llygaid arnaf; teimlwn ei llaw wrth f'un i

Crynai fy llaw i . . ,

Gafaelais yn ei llaw; yr oedd mor esmwyth.

Tynnais yr eneth ymhellach, bellach dan y pendist; dilynai hithau'n ufudd.

Cyraeddasai'r storm ei huchafbwynt. Chwythai'r gwynt yn un pistyll cynddeiriog o ddwfr; datseiniai nef a daear; uwch ein pennau treiglai taran ar daran; o'n hamgylch oernadai'r meirw o'u beddau.

Ymwyrodd, gan bwyso arnaf. Teimlwn ei dillad gwlybion yn glynu wrth fy mynwes; teimlwn ei chorff meddal, ei hanadl cynnes, cyflym; teimlwn fel petai raid imi yfed ei henaid melltigaid o'i chorff!

THE EDUCATIONAL PUBLISHING CO., LTD
CARDIFF AND LONDON.