Cân yr Hen Filwr

Oddi ar Wicidestun
Jump to navigation Jump to search
Ar Drothwy Mileniwm Tri Cân yr Hen Filwr

gan Robin Llwyd ab Owain
Olion Traed
Cyhoeddwyd gyntaf yn Y Bedol, Ionawr 2000. Y bardd oedd Cadeirydd Gwyl Glyn Dwr, Rhuthun, Medi 2000. Hefyd yn Golwg, Awst 9, 2001.

Ffynhonnell: [1] gwefan Rebel ar y We / Rhedeg ar Wydr. Trosglwyddodd y bardd ei gerddi ar drwydded agored yn Ebrill 2020.

(Wrth gofio ymosodiad Glyn Dwr ar Ruthun, 600 mlynedd yn ol ar 18 Medi 1400. A gweithredu mwy diweddar.)


Yn y gwddf mae lleuad gwyn,
Yn ei olau: hen elyn.
Mae ofn yn ffrind, mae ofn ffrae
Yn ddychryn rhag ei ddechrau,
Mae ofn yn crafu'i lofnod
 drain y bedd drwy ein bod.

Dwn i'm pam, ond dwi'n ama'
Mai ofn yw 'ngwallt gwyn, mae iâ
Ionawr yn brigo 'ngwyneb
Un fin nos, a fina'n neb.
Ofni'r cariad fflamadwy.
Ofni fi fy hun yn fwy...

Di-iaith fu'r cyfan, di-dân!
Ond mae meirch yng Nghoed Marchan.
Yn fy nghledd: diwedd pob dau,
Yn fy nghleddyf: angladdau!
Yn llaw Duw mae lleuad wer
Medi yn fflam o hyder!

Glyn Dwr y galon darian
Ar ei daith - a'r byd ar dân!
Yn ei law mae'r genedl hon!
Rhesi asur o Saeson
O'i flaen yn syrthio fel haidd
A'r bore mor farbaraidd.

Ogla mwg a wylo mam
Yn erlid pawb ar garlam,
Swn gwreichioni, swn crio
A'r cynfyd i gyd o'i go'
Yn un rhuthr ar Ruthun.
Yn y gwddf mae lleuad gwyn.





Ynom roedd Cymru, enyd,
Yn dan gwyllt, yn węn i gyd,
Yn senedd, gweddi a gwin,
Yn draeth o flodau'r eithin,
A mor o haul Cymru Rydd
Yn iau na lleuad newydd...

Un gwawn o ofn sydd gen i
Y gallwn rywdro golli
Hyn o haf. Daw gaeafau...
Yn y cof mae drws yn cau.
Yna dim ond niwlen dew,
Estron, lladron a llwydrew...

Un winc o haul sy'n y cof -
Un funud mor fyw ynof!
A Glyn Dwr y galon deg
Yn rhyddid ym mhob brawddeg
Siaradwn. Hwn oeddwn i.
Hwn a'i gannwyll yw'n geni.

Gwyliwch! Fe dreulia'r golofn.
Bum inau'n iau'n byw mewn ofn.
Heno, ofni fy hunan:
Y dim mwy, y tywod man...

Hyn yn gyfan dwi'n gofio...
A fflamau cudd ffilm y co'
Yn węn...

              ... ac roeddwn yno...