Ceir yma hefyd gasgliad o "Gwpledau" cynnil, arabedd diarhebwr, teilwng o waith y penceirddiaid gynt, pethau a barodd i un ohonynt (Edmund Prys) ddywedyd—
"Profais, ni fethais, yn faith,
O brif ieithoedd, brawf wythiaith,
Ni phrofais dan ffurfafen
Gwe mor gaeth, Gymraeg wen."
Gwych fyddai gan yr hen uchelwr wybod bod ym
Meirion hyd heddiw rai a ŵyr we'r "Gymraeg wen.
Y mae dychan IOAN BROTHEN bob amser yn gynnil ac yn rhywiog a hael ei naws, gwaith gŵr a welai'r gwendid heb gasâu'r gwan. Dyd ef ei hun yn y bwndel hefyd yn aml.
TI—A MINNAU.
"'Rwyt ti, waeth sut bo'r tywydd,—yn huno.
Hyd hanner boreddydd;
'Rwyf innau fel iâr fynydd
Yn godwr da gyda'r dydd!"
BLAEN AC OL.
"Un digoll, hywaith hollol—yw ymlaen
Trwm lwyth â'n êgniol;
Yn y bôn mae'n unbennol,
A rhyw ddydd, fe drydd y drol."
PAWB OHONOM.
"Daliwn ar draed a dwylaw,—awn rhagom
Dros greigiau anhylaw
O dir isel di—roesaw—
Bai dyn yw bod yn y baw."
Ni welais un englyn llechwraidd yn yr holl gasgliad. Dengys ymryson y "Llo Tew" yr un naws, a'r bregeddu afieithus a fyddai mor gyffredin ac mor debyg yn nhraddodiad y Cymru a'r Gwyddyl gynt. Yn wir, ymhlith yr epigramyddion Cymreig, saif IOAN BROTHEN ar ei ben ei hun o ran urddas, chwaeth dda ac unplyg rwydd bryd, oblegid diddordeb eang a dynoliaeth rywiog.
- T.G.J.
23: iv: '42.
